Chłopiec, który chciał trafić do encyklopedii
Josef Mengele urodził się 16 marca 1911 roku w bawarskim Günzburgu. Nie pochodził z patologicznego środowiska – wręcz przeciwnie. Był najstarszym synem Karla Mengele, zamożnego przemysłowca, którego fabryka maszyn rolniczych była chlubą regionu. Początkowo nic nie zapowiadało, że Josef stanie się zbrodniarzem. Był inteligentnym, choć chorowitym dzieckiem, które marzyło o sławie.
W swoich młodzieńczych zapiskach wyznał, że jego nazwisko musi kiedyś znaleźć się w encyklopediach. Co ciekawe, nie interesowało go przejęcie rodzinnej firmy. Wybrał medycynę i antropologię, studiując w Monachium – mieście, które w latach 30. stawało się sercem nazizmu.
Nauka w służbie ideologii: Uczeń Verschuera
Kluczowym momentem w karierze Mengelego było spotkanie z Otmarem von Verschuerem, czołowym genetykiem III Rzeszy. To on zaszczepił w młodym studencie fascynację bliźniętami i dziedziczeniem cech. W rezultacie, Mengele stał się gorliwym wyznawcą eugeniki – nauki, która w rękach nazistów stała się narzędziem segregacji i śmierci.
W 1938 roku wstąpił do SS. Po wybuchu wojny służył na froncie wschodnim w dywizji „Wiking”, gdzie nawet został odznaczony Krzyżem Żelaznym za uratowanie rannych żołnierzy. Jednakże po odniesieniu ran, został uznany za niezdolnego do walki. Wtedy Verschuer podsunął mu pomysł: Auschwitz to idealne laboratorium, pełne „materiału badawczego”, do którego w normalnych warunkach nie byłoby dostępu.
„Anioł Śmierci” na rampie w Auschwitz
W maju 1943 roku Josef Mengele przybył do Auschwitz-Birkenau. W przeciwieństwie do innych lekarzy, dla których selekcje na rampie były przykrym obowiązkiem, Mengele wykonywał je z przerażającym spokojem, często pogwizdując melodie operowe. To tam zyskał przydomek „Anioła Śmierci”. Jednym ruchem ręki decydował o życiu (praca) lub śmierci (komora gazowa).
Jego „badania” w obozie były pseudonaukowe i okrutne:
- Bliźnięta: Mengele miał obsesję na ich punkcie. Poddawał je morderczym pomiarom, transfuzjom krwi, a nawet zszywaniu ciał, by stworzyć „bliźnięta syjamskie”.
- Noma (rak wodny): Badał dzieci romskie cierpiące na tę chorobę, dokumentując jej postępy, a następnie zabijając pacjentów, by przeprowadzić sekcję zwłok.
- Oczy: Fascynowała go różnobarwność tęczówek (heterochromia). Kolekcjonował oczy ofiar, wysyłając je do instytutów w Berlinie.
Warto zaznaczyć, że jego eksperymenty nie miały żadnej wartości naukowej. Były sadystycznym sprawdzaniem granic wytrzymałości ludzkiego organizmu, możliwym tylko w warunkach całkowitego bezprawia.
Ucieczka szczurzym szlakiem
Gdy w styczniu 1945 roku Armia Czerwona zbliżała się do Oświęcimia, Mengele uciekł, zabierając ze sobą notatki. Co gorsza, udało mu się uniknąć identyfikacji przez aliantów. Uratowała go próżność – jako jeden z nielicznych SS-manów odmówił wytatuowania sobie grupy krwi pod pachą, co było standardowym sposobem rozpoznawania członków tej formacji.
Przez 4 lata ukrywał się jako parobek w Bawarii. W 1949 roku, dzięki pomocy rodziny i siatki nazistowskiej, uciekł do Argentyny. Przez lata żył tam w miarę spokojnie, a nawet pod własnym nazwiskiem (zmienił je tylko nieznacznie na „Jose Mengele”). Rodzina z Niemiec potajemnie wspierała go finansowo.
Polowanie i samotny koniec
Sytuacja zmieniła się w 1960 roku, gdy Mossad porwał w Argentynie Adolfa Eichmana. Mengele wpadł w panikę. Uciekł do Paragwaju, a potem do Brazylii. Ostatecznie wielki „Anioł Śmierci” skończył jako zaszczuty, samotny i zgorzkniały człowiek, który bał się własnego cienia.
Spotkanie z synem Rolfem w 1977 roku nie przyniosło pojednania. Mengele do końca nie okazał skruchy, twierdząc, że „tylko wykonywał rozkazy” i służył nauce.
7 lutego 1979 roku Josef Mengele doznał udaru podczas kąpieli w oceanie w brazylijskim Bertioga i utonął. Został pochowany pod fałszywym nazwiskiem Wolfgang Gerhard.
Finał po latach
Świat dowiedział się o jego śmierci dopiero w 1985 roku, gdy niemiecka policja przeszukała dom jego przyjaciół i znalazła listy kondolencyjne. Ekshumacja i badania DNA (przeprowadzone ostatecznie w 1992 roku) potwierdziły, że kości należą do zbrodniarza z Auschwitz.
Podsumowując, Josef Mengele nigdy nie odpowiedział za swoje czyny przed sądem. Jego historia pozostaje mrocznym memento, pokazującym, że wykształcenie i tytuły naukowe nie chronią przed utratą człowieczeństwa.
Wsparcie:
💀https://buycoffee.to/zmorderstwem
💀 https://patronite.pl/zmorderstwem
Źródła: https://cutt.ly/1eBAT5QK
Muzyka: Heartbreaking by Kevin MacLeod
Link: incompetech.filmmusic.io/song/3863-heartbreaking/
License: creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Scenariusz: Aleksandra Chrzanowska
Korekta i głos: Joanna Kupczak
Postprodukcja audio-wideo: Marcin Gmitrzyk
